Czym są gesty oraz dlaczego swobodna i naturalna gestykulacja wpływa na lepszy odbiór przekazu?

 

Gesty są bardzo ważnym i nieodłącznym elementem mowy ciała. Wielu wybitnych ekspertów podkreśla, że gesty służą obramowaniu interakcji, a oznacza to, że są tym samym podczas rozmowy, czym piękna rama dla wartościowego obrazu. Gesty ponadto wchodzą w skład „złotego trójkąta” komunikacji niewerbalnej, mianowicie są koordynowane przez spojrzenie oraz wokalizację (komunikacja wokalna). Gestami nazywamy zamaszyste półkoliste i wszystkie inne ruchy rąk i dłoni, które możemy dostrzec podczas rozmowy. Używa się ich głównie do wzmocnienia komunikacji werbalnej. Zła gestykulacja może spowodować, że nasza wiadomość zostanie źle odebrana, natomiast swobodna i naturalna gestykulacja zazwyczaj pozytywnie wpływa na jakość przekazywanych przez nas informacji.


Najlepszego na chwilę obecną podziału gestów dokonało dwóch czołowych badaczy emocji w kontekście społecznym, Paul Ekman i Wallace Friesen. Sklasyfikowali oni gesty na 5 kategorii, a zaliczyli do nich : Emblematy, Ilustratory, Regulatory, Adaptatory oraz Wskaźniki Emocji. Poniżej omówimy kolejno podstawowe typy gestów i wyjaśnimy ich specyfikację.


Emblematy: są gestami, które mają swój odpowiednik w mowie potocznej. Mogą występować samodzielnie bądź wzmacniać przekaz wokalny. Takim przykładem emblematu może być pokazanie komuś znaku "peace" : "pokój" - palec wskazujący i środkowy tworzy literkę „V”. Należy, jednak zaznaczyć, że w różnych kulturach te same znaki mogą mieć zupełnie inne znaczenie. Ich użycie może, więc doprowadzić do nieoczekiwanych skutków.  (Więcej o różnicach kulturowych w dziale: „Savoir Vivre”). 

 

 

Ilustratory: podobnie jak emblematy, również one są wykorzystywane z wysokim poziomem intencjonalności. Ich różnicą jest jednak to, że zazwyczaj nie mają swojego werbalnego odpowiednika. Zazwyczaj nadają „tonu” treści, którą wypowiadamy. Ponadto mogą zmniejszać bądź zwiększać ekspresyjność wypowiedzi. Ilustratory dzielą się ponadto na:

Batuty: są to gesty które podkreślają najważniejsze słowo

Ruchy deiktyczne: jest to ruch dłoni, który wskazuje określone miejsce bądź rzecz

Ruchy rytmiczne: są to gesty, które w sposób swobodny i naturalny nadają rytm opisywanym przez nas słowom

Piktografy: nadają kształt opisywanym przez nas rzeczom.


Regulatory: są to gesty których głównym zadaniem jest koordynowanie rozpoczęcia, czasu trwania oraz zakończenia konwersacji. Regulatory wykorzystywane są o wiele mniej intencjonalnie niż dwa typy gestów opisanych wcześniej. Eksperci podkreślają również że tylko ludzie nieuprzejmi nie reagują na fakt, iż ich rozmówca wykorzystał regulator, a mimo tego nie został dopuszczony do głosu. Przykładem użycia regulatora, może być wyciągnięta dłoń w kierunku osoby, z którą się komunikujemy. Dajemy jej w ten sposób do zrozumienia, że teraz ona może zabrać głos. Natomiast, w przypadku gdy ktoś chce zabrać głos w konwersacji, wystarczy, by podniósł rękę w górę. Przy takim działaniu na pewno zostanie zauważony, a jego niewerbalny komunikat na pewno zostanie odkodowany.


Adaptatory: zdarza się, że nazywane są również Manipulatorami. Są to gesty, które pozwalają przysposobić się jednostce do trudnej dla niej sytuacji. Ekman i Friesen wyróżnili 3 rodzaje adaptatorów; jaźni, przedmiotowe oraz społeczne.

Adaptatory jaźni: zazwyczaj wykorzystujemy te gesty w sytuacji która jest dla nas mało komfortowa. Gestami takimi są np.: pocieranie czoła bądź brody.

Adaptatory przedmiotowe: ich wykorzystywanie wskazuje na lekkie zdenerwowanie, a gestami tymi są np.: pstrykanie bądź obracanie długopisem.

Adaptatory społeczne: gesty te w porównaniu z dwoma omówionymi wyżej adaptatorami, zazwyczaj nie mają zabarwienia pejoratywnego (negatywnego). Adaptatorem społecznym może być naprzykład poklepanie kogoś po ramieniu.


Wskaźniki emocji: nazywane są również Afektatorami. Przy komunikowaniu określonej emocji, bardzo często wykorzystujemy pomocniczo gesty oraz postawy, nawet ich nie kontrolując. Przykładem wskaźnika emocji (afektatora) może być np.: bezradne rozłożenie rąk bądź też rozłożenie rąk i podniesienie ramion do góry - gestowi takiemu może towarzyszyć  mimowolne podniesienie brwi do góry.

Była to Semiotyczna, czyli pochodząca od znaku klasyfikacja gestów Paul'a Ekmana i Wallace'a Friesena. Są oni najczęściej cytowani pod względem informacji dotyczących klasyfikacji sygnałów cielesnych.

 

Gesty ponadto są niezastąpionym narzędziem podczas wyjaśniania dwuznacznych wyrazów i opisów. Znaczenie gestów może się więc zmieniać wraz z wypowiadanym opisem, którego dotyczy komentarz. Z dużym prawdopodobieństwem, można przypuszczać, że mowa ma swoje korzenie w gestach rąk i ramion. Do takich wniosków doszedł m.in.: Jurgen Streeck. Zaznaczał, że w rozmowie z więcej niż jedną osobą, gesty często wyprzedzają mowę nie tylko w sensie historycznym, ale również w obecnej rzeczywistości. Głównym zadaniem gestów jest więc tworzenie ram interakcji, która ma się właśnie rozpocząć. Bardzo często osoba, która ma wypowiedzieć się publicznie, mimowolnie poprawia np.: mikrofon. Jurgen Streeck napisał w 1993r. Książkę pt.: „Gesture ascommunication I: Its coordination with gazes and speech” - "Gesty jako komunikacja I: koordynowanie spojrzenia i wokalizacji".

 

Znaczenie gestów to celowe bądź spontaniczne nadawanie specyficznych kodów (znaczeń), które są rozpoznawalne bądź nierozpoznawalne, przez ludzi. Zdarzają się przypadki, że znaczenie gestów może być różne w niektórych krajach, a w rezultacie może nam to sprawić dużą niespodziankę – nie zawsze przyjemną. Znaczenie gestów, chociaż tych kilku podstawowych jest jednak poprawnie rozkodowywane przez większą część osób na całym świecie.

Gestykulacja to nadanie w sposób świadomy bądź mniej świadomy ekspresyjności oraz wzbogacenia przekazu wokalnego, którego to dotyczy nasz komentarz. Gestykulacja jest czasem bardzo wskazana, a czasem mniej. Gdy widzimy osobę publiczną która w odpowiedni sposób implementuje gestykulację do wypowiedzi, którą wygłasza – wtedy też jej wypowiedź jest dla nas dużo bardziej ciekawsza niż w sytuacji, w której nie wykorzystała by gestykulacji w celu nadania ekspresyjności swoim słowom. Nie zawsze jednak żywa i doniosła gestykulacja jest wskazana. Żywa gestykulacja podczas spokojnej pogawędki z naszym znajomym może wcale nie być tak potrzebna jak się nam wydaje. Podczas rozmowy z jedną osobą warto jest ograniczyć gestykulację do minimum, gdyż może to drażnić naszego rozmówcę. Zaznaczyć jednak trzeba, że gesty, które podkreślają emocje bądź ekspresyjność, którą przeżywamy mogą się zawsze pojawiać. Ostatecznie to gestykulacja nadaje tonu całej naszej wypowiedzi.

Terminy: znaczenie gestów dłoni oraz znaczenie gestów rąk są praktycznie tym samym. To dzięki naszym dłoniom możemy przypisać do określonego znaku, który to zaprezentujemy ręką – jakieś znaczenie. Jak już wspomnieliśmy na początku poradnika, gesty dzielą się na pięć kategorii (wg klasyfikacji Ekmana i Friesena.) Oznacza to, że gesty – emblematy, są podstawowym wyznacznikiem nadawania znaczenia gestom rąk i dłoni podczas konwersacji bądź też monologu. Wszystkie inne gesty, są w sposób dużo mniej świadomy, wykorzystywane przez ludzi w trakcie procesu porozumiewania się.

 

 

Autor: Roland Drmla

Literatura podmiotu:
Morales B. H. Spietsberg J. K., „Komunikacja między ludźmi”, przekł. Izdebski Paweł, PWN, Warszawa 2007
Leathers Dale G., „Komunikacja niewerbalna”, przekł. Trzcińska Magdalena, Wydawnictwo PWN, Warszawa 2007
Matusewicz Czesław, „Wprowadzenie do psychologii”, Wydawnictwo VIZJA PRESS&IT, Warszawa 2006

Zapraszamy do polubienia i aktywności na Naszym funpage'u: Komunikacja Niewerbalna

 

 

Reklama